หมอลำอีสาน การแสดงพื้นบ้าน

หมอลำอีสาน การแสดงพื้นบ้าน

หมอลำอีสาน การแสดงพื้นบ้าน ของอีกสาน ถือว่าเป็นวัฒนธรรมประเพณี ที่มีมาตั้งแต่โบรณ ซึ่งถือว่าเป็นสิ่งที่ควรคู่ แก่การอนุรักษ์ไว้ เพราะขึ้นชื่อว่า วัฒนธรรม ย่อมเป็นสิ่งที่ดีงาม และดีต่อคนในชุมชนเสมอ หมอลำอีกสาน ก็เป็นหนึ่งในวัฒนธรรมของอีสาน ที่ทำให้เหล่าพี่น้องชาวอีสาน ได้มีความสุขไปกับเสียงร้อง ลำ เฮฮากัน ในยามเหนื่อยล้าก็จะหายไวยิ่งขึ้นนั่นเองค่ะ

ความหมายของหมอลำ

คำว่า หมอ คือผู้ที่ชำนาญในกิจการต่าง ๆ เช่น หมอแคน คือผู้ชำนาญในการเป่าแคน หมอมอหรือหมอโหร คือผู้ชำนาญในการทำนายโชคชะตา หมอเอ็น ก็คือผู้ชำนาญในการบีบนวดเส้นเอ็นตามร่างกาย หมอยา คือผู้ที่ชานาญในการใช้สมุนไพร หมอธรรม ก็คือผู้ที่ชำนาญในการใช้วิชา ( ธรรมะ )ในทางไสยศาตร์ หมอสูตร คือ ผู้ชำนาญในการทำพิธีสูตรต่าง ๆ

อย่างเช่น หมอมวย คือผู้ชำนาญในการใช้วิชามวย คำว่า ลำ คือการขับร้องด้วยทำนอง และภาษาถิ่นอีสานอย่างมีศิลป์ โดยมีแคนเป็นเสียงดนตรีหลักประกอบการขับร้อง ดังนั้นคำว่า หมอลำ จึงหมายถึง ผู้ที่ชำนาญในการร้องเพลง ด้วยภาษาถิ่นอีสานประกอบเสียงดนตรีพื้นบ้านแคน

ประเภทของหมอลำ

  • หมอลำพื้น 
  • หมอลำกลอน 
  • หมอลำหมู่ 
  • หมอลำเพลิน 
  • หมอลำผีฟ้า

1. หมอลำพื้น

หมอลำพื้น เป็นหมอลำที่เก่าแก่ที่สุดในประเภทหมอลำที่ใช้เพื่อความบันเทิง ไม่มีใครสามารถบอกได้ว่าหมอลำพื้นเกิดขึ้นเมื่อใด แต่บางคนสันนิษฐานว่าหมอลำพื้นเกิดมีในภาคอีสานตั้งแต่สมัยคนอีสานแรกรับเอาพระพุทธศาสนาเข้ามา ดังเป็นเรื่องชาดกต่าง ๆ นั่นเอง

ในสมัยก่อนลำพื้นเป็นที่นิยมกันมาก ทุก ๆ หมู่บ้านก็มักจะว่าจ้างหมอลำพื้นมาลำในงานหรือเทศกาลต่างๆ หมอลำพื้นจะใส่เสื้อและกางเกงขายาวสีขาว และลำเรื่องชาดกพระเวชสันดร เวทีที่ใช้ลำจะใช้บนพื้นหรือเป็นเวทีที่ยกพื้นเล็กๆ ซึ่งล้อมรอบด้วยผู้ฟังตั้งแต่เวลาสองทุ่มเป้นต้นไป จนถึงหกโมงเช้า ค่าจ้างของหมอลำพื้นนั้น ขึ้นอยู่กับระยะทางที่หมอลำจะต้องเดินทางออกจากหมู่บ้านของตนถึงหมู่บ้านที่จะไปลำ และเวลาที่จะไปลำว่านานแค่ไหน

หมอลำอีสาน การแสดงพื้นบ้าน

ส่วนมากหมอลำพื้นนั้นจะเป็นผู้ชาย เพราะเหตุว่าผู้ชายมีโอกาสที่จะได้ศึกษาและเล่าเรียนจากพระที่วัด ผู้หญิงไม่อนุญาตให้เข้าใกล้พระ ฉะนั้นผู้หญิงจึงได้หมดโอกาสที่จะเรียนเขียนและอ่านได้ ส่วนเหตุผลข้ออื่น เช่น ผู้หญิงควรทำงานเป็นแม่บ้านเท่านั้น ดนตรีที่ใช้ประกอบลำพื้น ได้แก่ แคน ลายใหญ่ คือลายที่ใช้เป่าประกอบการลำพื้น ลายนี้เป็นลายแคนเก่าแก่มาก มีจังหวะช้า

ส่วนหมอลำนั้นจะลำในสองจังหวะ คือ ช้าและเศร้า กับจังหวะเร็วและเร่งร้อน จังหวะช้าใช้ลำช่วงที่มีท้องเรื่องเศร้า และจังหวะเร็วใช้ลำช่วงที่กล่าวถึงการท่องเที่ยว หรือการที่ไม่มีความเดือดร้อนใดๆเลย เรื่องที่หมอลำพื้นชอบลำ คือ ท้าวการะเกด ท้าวสีธน และนางสิบสอง และท้าวหมาหยุย ซึ่งล้วนแต่เป็นชาดกทั้งสิ้น

2. หมอลำกลอน

 หมอลำกลอน เป็นกลอนที่หมายถึง บทร้อยกรองต่างๆ เช่น โคลงร่าย หรือ กาพย์กลอน หมอลำกลอน หมายถึง หมอลำที่ลำโดยการใช้บทกลอน ซึ่งความจริงแล้วนั้น หมอลำกลอนใช้กาพย์กลอนเป็นบทลำทั้งสิ้น ที่ได้ชื่อว่าเป็นหมอลำกลอน นั้นก็เพื่อที่จะแยกให้เห็นข้อแตกต่างกันระหว่างหมอลำพื้น ซึ่งปรากฏว่าหมอลำสองชนิดนี้ในขณะเดียวกัน หมอลำกลอนเป็นที่รู้จักแพร่หลายมากๆ ในขณะที่หมอลำพื้นได้ค่อยๆสูญหายไปนั่นเอง

หมอลำพื้นและหมอลำกลอนแตกต่างกัน ตรงที่หมอลำพื้นเป็นการลำเดี่ยว และลำเป็นนิทาน ส่วนลำกลอนนั้น เป็นการลำสองคนลักษณะโต้ตอบกัน อาจเป็นไปได้ว่าการลำกลอนได้พัฒนามาจากสองทางคือจากการลำ โจทย์แก้ ซึ่งเป็นการลำแบบตอบคำถาม และอย่างที่สองคือ ลำเกี้ยว ซึ่งเป็นการลำในทำนองเกี้ยวพาราสีระหว่างหญิงและชาย

3. หมอลำหมู่

หมอลำอีสาน การแสดงพื้นบ้าน

 ส่วนมากเรื่องที่จะลำในหมอลำหมู่นั้น จะเป็นเรื่องที่หมอลำพื้นนิยมใช้ลำกันนั้นเอง ซึ่งเรื่องเหล่านี้ได้มาจากนิทางชาดกของทางภาคอีสาน ใจความของเรื่อง มุ่งที่จะสั่งสอนคนให้ทำดี ได้ดี และทำชั่วได้ชั่ว ไม่มีใครหลีกพ้นกรรมที่ก่อไว้ได้ และให้ระงับเวรด้วยการไม่จองเวรนั่นเอง แต่ให้ละเว้นด้วยการทำความดี

นิทานทุกๆเรื่อง มักจะเริ่มต้นด้วยคนที่ทำดี แต่ต้องตกไปอยู่ในห้วงอันตราย จากการกระทำของคนชั่ว และเรื่องราวก็ดำเนินต่อไประหว่างคนสองกลุ่ม คือ กลุ่มคนดีและคนชั่วนั่นเอง บางครั้งเทวดา หรือพระอินทร์จำต้องลงมาช่วยฝั่งฝ่ายคนดี ถ้าเห็นว่าฝ่ายนี้แพ้จริงๆ แต่บั้นปลายของเรื่องคนดี จะเป็นผู้ชนะเสมอ และคนชั่วจะถูกลงโทษ

4. หมอลำเพลิน

  หมอลำเพลิน เป็นหมอลำหมู่อีกประเภทหนึ่ง เป็นการแสดงที่แสดงเป็นคณะ เรื่องที่จะแสดงเป็นเรื่องอะไรก็ได้รวมทั้งเรื่องที่หมอลำหมู่แสดงด้วย

ข้อแตกต่างระหว่างหมอลำหมู่กับหมอลำเพลิน

 1.ในหมอลำหมู่ผู้แสดงฝ่ายหญิงทุกคนจะแต่งชุดด้วยผ้าซิ่นแบบพื้นบ้านอีสาน หรือไม่ก็ชุดไทย แต่ลำเพลินฝ่ายหญิงจะนุ่งกระโปรงแบบฝรั่ง

2.ในลำเพลินนอกจากแคนแล้วยังมีพิณเป็นเครื่องดนตรีประกอบด้วย

3.ในลำเพลินจะมีจังหวะการลำที่เรียกว่า ลำเพลิน ซึ่งหมายถึงจังหวะสนุกสนานนั่นเอง

5. หมอลำผีฟ้า

คนอีสาบางกลุ่มนั้น มีความเชื่อว่าโรคภัยไข้เจ็บ เกิดจากเชื้อโรค และบางกลุ่มเชื่อว่าเกิดจากการกระทำของผี ซึ่งความเจ็บป่วยที่เกิดจากเชื้อโรค สามารถรักษาให้หายได้ด้วยการรักษาโดยการใช้ยา ส่วนความเจ็บปวดที่เกิดจากผีนั้น มีเชื่อว่าต้องได้รับการรักษาจากผีฟ้านั่นเอง หรืออำนาจอย่างอื่น อย่างไรก็ตามเมื่อถึงคราวชีวิตจะหมดลง ก็ไม่สามารถหยุดได้

คนป่วยที่ได้รับการรักษาจากวิธีการสมัยใหม่หรือจากยาไม่ได้ผลแล้วคนใช้หรือญาติพี่น้องของคนไข้ก็จนปัญญาจำต้องหันหน้าพึ่งทางอื่น และพึ่งทางอันนั้นก็คือ หมอลำผีฟ้า ถึงแม้ว่าทุกคนจะไม่มีความเชื่อในหมอลำผีฟ้าดังกล่าว แต่เพื่อชีวิตอย่างน้อยก็ต้องลองเสี่ยงดู

หมอลำผีฟ้าอาจแปลความได้ว่า คณะหมอลำที่ทำการติดต่อสื่อสารกับผีฟ้า บางท้องที่เรียกหมอลำผีฟ้าว่า หมอลำไทเทิง ซึ่งหมายถึงหมอลำที่ติดต่อกับผีที่อยู่เบื้องบน ในบางท้องที่เรียกหมอลำผีฟ้าว่า หมอลำผีแถน ซึ่งหมายถึงคณะหมอลำจะติดต่อกับผีแถนผู้ซึ่งเป็นใหญ่ในเมืองฟ้า ถึงแม้ว่าหมอลำผีฟ้าจะเป็นที่รู้จักกันในหลายชื่อ และรายละเอียดปลีกย่อยของการลำจะแตกต่างกันไปบ้างตามแต่ละท้องถิ่นก็ตามแต่มีจุดประสงค์อันเดียวกันนั่นเองค่ะ

ศัพท์เกี่ยวกับ Slot สล็อตออนไลน์ ที่เราอยากให้รู้ คำสำคัญต่างๆ ในเกมสล็อต ที่ผู้เล่นควรรู้ เพราะการเล่นเกมนั้น ผู้เล่นจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องศึกษาไว้ เพื่อผลดีของตัวผู้เล่นนั่นเองค่ะ สล็อตออนไลน์ เกมได้เงินที่ใครๆก็เล่นกัน

บทความที่น่าสนใจ : นกน้อย อุไรพร ตำนานราชินีหมอลำ